Η ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΑΣ ΟΠΙΣΘΟΔΡΟΜΗΣΗ

0
9

Για ένα σοβαρό πολιτικό σύστημα, αυτός ο χάρτης, θα αποτελούσε μια βάση, ταυτόχρονα, για την ανασυγκρότηση του παραγωγικού ιστού, πρωτογενούς και δευτερογενούς (σε ό,τι αφορά την μεταποίηση των αγροτοκτηνοτροφικών προϊόντων), αλλά και αποκέντρωσης του πληθυσμού. Φυσικά, και είναι μερικός. Υπάρχουν και άλλα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας που αφορούν στο «άυλο» κεφάλαιό της –ιδίως το ανθρώπινο δυναμικό της, που είναι της πολυδεξιότητας και έχει έφεση στη μόρφωση, δυο λόγοι για τους οποίους η ‘απομύζηση εγκεφάλων’ στην Ελλάδα έχει πάρει τόσο μεγάλες διαστάσεις.

Τι μπορούσε να συμβεί ιδεατά; Η πολιτεία, μέσω των επιχειρησιακών προγραμμάτων στρατηγικού σχεδιασμού της τοπικής αυτοδιοίκησης θα επεσήμανε τις ευκαιρίες, θα μόχλευε κεφάλαια και υποστηρικτικές δομές έτσι ώστε να διευκολύνει την ανάπτυξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας σε αυτά τα πεδία, θα φρόντιζε μέσα από διακρατικές συμφωνίες (που είναι πολύ δημοφιλείς τώρα τελευταία μέσα στην παγκοσμιοποίηση), για τις εξαγωγές. Θα διευκόλυνε την συνάφεια ανώτερης εκπαίδευσης & τοπικών αγορών (δηλαδή, της κοινωνίας) ώστε να υπάρξει εντοπισμένη έρευνα και εργατικό δυναμικό εξειδικευμένο, που θα διευκόλυνε την ανάπτυξη αυτών των κλάδων, και θα ενθάρρυνε την αδέσμευτη συνεταιριστική οργάνωση των παραγωγών ως την πλέον ενδεδειγμένη μέθοδο για την οικοδόμηση «οικονομιών κλίμακας».

Εδώ έχουμε μια άλλου τύπου αντιπαράθεση. Οι δυο κύριες (προς το παρόν) πολιτικές δυνάμεις του τόπου περί άλλων ερίζουν. Προσηλώνονται διακηρυκτικά, γιατί η θεωρία έχει και μια απόσταση απ’ την πράξη, σε δυο αντιτιθέμενα θεωρητικά μοντέλα: Τον κρατισμό, και την «ελεύθερη οικονομία».

Ο κρατισμός υπήρξε ένα όχημα εν πολλοίς αυταρχικού εκσυγχρονισμού μέσα στον 20ο αιώνα, και χρησιμοποιήθηκε από χώρες που βρήκαν καθυστερημένα τον δρόμο τους προς την οικονομική ολοκλήρωση. Σκοντάφτει, όπως ξέρουμε, στην υπεργραφειοκρατικοποίηση, και την απουσία κινήτρου των κοινωνιών να ακολουθήσουν τις επιταγές του. Δεν είναι τυχαίο, ότι όπου λειτούργησε, ακόμα και στην ‘ήπια’ κεϋνσιανή του εκδοχή, οι παράγοντες που διασφάλιζαν την συνοχή και την αποτελεσματικότητά του ήταν αμιγώς ‘εξωοικονομικοί’ και παρέπεμπαν σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης: Το νιού ντηλ και ο Β΄ ΠΠ (για τις ΗΠΑ), η περικύκλωση από τους καπιταλιστές και ο Μεγάλος Πατριωτικός Πόλεμος για την ΕΣΣΔ, η ναζιστική «έφοδος των Αρείων προς τον ουρανό», η εθνική απελευθέρωση (και η ανάκτηση της θέσης που διατηρούσε στον πλανήτη… πριν τις αρχές του 19ου αιώνα) για την Κίνα κ.ο.κ. Σε συνθήκες ‘κανονικότητας’, όμως, λιμνάζει.

Ο νεοφιλελευθερισμός, αποτελεί μια ‘πλάνη’ και μια διαστρέβλωση της ελεύθερης οικονομίας. Ουσιαστικά συνιστά επίκληση του ασύδοτου ανταγωνισμού προς όφελος των ολιγοπολίων (δηλαδή των τεράστιων επιχειρήσεων) που σπεύδουν να ελέγξουν με τα τεράστια μεγέθη τους την αγορά. Αυτό που παραλείπουν να μας πουν, ότι μια άνιση οικονομία (ως προς την μικρή και την μεσαία επιχείρηση) δεν είναι ελεύθερη. Αυτό που επίσης αποσιωπούν, είναι ότι η θεωρία της ‘αόρατης χείρας’ έχει μικρο-οικονομική και όχι μακροοικονομική εφαρμογή. Ακόμα και το καλώς νοούμενο ατομικό συμφέρον, δεν βλέπει πέρα από την μύτη του την ατομική. Για τα συλλογικά υποκείμενα (τάξεις, έθνη, κοινότητες εθνών) απαιτείται η Πολιτική διαμεσολάβηση στην οικονομία, δηλαδή, μια μορφή σχεδιασμού ο οποίος να ιεραρχεί και να διευκολύνει την ικανοποίηση των συλλογικών αναγκών. Που σημαίνει, ότι η ‘αόρατη χείρα’ υπάρχει, αλλά είναι τυφλή, χρειάζεται την δημοκρατική διαμεσολάβηση (και άρα, οριοθέτηση) για να της ανοίξει τα μάτια.

Αυτά ακούγονται ουρανοκατέβατα στο δημόσιο διάλογο, γιατί η εμπεριστατωμένη κριτική των οικονομικών μοντέλων (και άρα η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από αυτά) έχει σταματήσει κάπου στα 1985. Ευτυχές, (μάλλον) έτος για όλους τους κύριους πολιτικούς παράγοντες, το 1985 αποδεικνύεται και βολικό: Επιτρέπει όλη την πολιτική συζήτηση, τις αντιπαραθέσεις των κοινοβουλευτικών, μέχρι τις προκηρύξεις των αντικοινοβουλευτικών, να αναφέρεται σε πραγματικότητες του προηγούμενου αιώνα, στην καλύτερη περίπτωση των τελών του. Πάλι καλά, βέβαια, γιατί υπάρχουν και οι άλλοι που αναλύουν την οικονομία σαν να βρισκόμαστε στον 19ο αιώνα.

Τγε Μπιέν! Πως το λέει το λατινικό μότο από το έμβλημα του Παρισιού; «Κλυδωνίζεται αλλά δεν βυθίζεται»… ώσπου να συμβεί και το τελευταίο, ανεπαισθήτως…

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΑΚΚΑΣ *

  • Ο κ Γ Ρακκάς είναι πολιτικός επιστήμονας 
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ