Κορωνοϊός στην κόψη του Χάους

0
38

Του Επαμεινώνδα Πανά,

σ. καθηγητή του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Ο καθηγητής οικονομίας του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και πρώην επικεφαλής του ΔΝΤ, Kenneth Rogoff, σε πρόσφατο άρθρο του επεσήμανε ότι: «Οι πιθανότητες μιας παγκόσμιας ύφεσης έχουν αυξηθεί δραματικά, πολύ περισσότερο από τις συμβατικές προβλέψεις των επενδυτών και των διεθνών οργανισμών».

Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τις σκέψεις του Rogoff όταν μάλιστα αυτές αναδεικνύουν ότι οι πιθανότητες έχουν αυξηθεί δραματικά για να βρεθούμε πάλι σε κατάσταση παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης.

Στο ίδιο άρθρο του, ο καθηγητής Rogoff, θεωρεί ότι η επιδημία του Κορωνοϊού δημιουργεί «σοκ στην προσφορά και στη ζήτηση» και αναγνωρίζει ότι «η επόμενη ύφεση είναι πιθανόν να ξεκινήσει από την Κίνα, και μάλιστα ήδη να είναι σε εξέλιξη»

Έχουν σημασία οι επισημάνεις του Rogoff αφού ο ίδιος έμμεσα αναγνωρίζει ότι σήμερα η κατάσταση με τον Κορωνοϊό είναι τελείως διαφορετική από αυτήν του SARS, που είχε ξεκινήσει πάλι από την Κίνα, πριν από 17 χρόνια.

Μάλιστα, πρόσφατα, (2-3ου– 2020) η ενδιάμεση έκθεση του OECD ενίσχυσε τις επισημάνσεις του Rogoff, τονίζοντας ότι ο Κορωνοϊός αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία μετά την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-09.

Σύμφωνα με τον OECD αναμένεται πτώση της παγκόσμιας ανάπτυξης το πρώτο εξάμηνο του 2020, καθώς πλήττονται οι αλυσίδες προσφοράς, ο τουρισμός και μειώνεται η εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

Ήδη, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, καθώς και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ανακοίνωσαν ότι θα διαθέσουν σημαντικά ποσά για τις επιχειρήσεις που πλήττονται από τον Κορωνοϊό.

Την ίδια στιγμή, οι τιμές του πετρελαίου εμφανίζουν την μεγαλύτερη πτώση τους, τα χρηματιστήρια ακολουθούν την επιταχυνόμενη πτώση των τιμών για να σημειώσει η Έκθεση της Τράπεζας Merill Lynch ότι ο Κορωνοϊός εμφανίζεται ως ένα «αργά μετακινούμενο τρένο», όπου οι αγορές φτάνουν, σταδιακά, να συνειδητοποιήσουν το «μέγεθος των γεγονότων που ξεδιπλώνονται».

Ήδη, το πετρέλαιο εμφάνισε σημαντική πτώση κατά 20% και μαίνεται ο πόλεμος μεταξύ ΟΠΕΚ και Ρωσίας. Σημειώνεται ότι η πρόταση του ΟΠΕΚ για περικοπή της παραγωγής κατά 1,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από τον Απρίλιο δεν έγινε δεκτή από την Ρωσία. Όποιος ελέγχει τους δρόμους τη ενέργειας-πετρελαίου επηρεάζει τις διαδρομές και τις ροές του χρήματος παγκοσμίως.

Ο πανικός επηρέασε και τα χρηματιστήρια, με τις Ασιατικές αγορές να έχουν υποστεί τις χειρότερες μειώσεις τους από την παγκόσμια οικονομικής κρίση του 2008.

Ο FTSE100 του Λονδίνου υποχώρησε κατά 8,5% (χαμηλό τριετίας), οι δε εταιρείες πετρελαίου BP, και SHELLεμφανίζουν πτώση μεγαλύτερη του 20% (!) και η Tullow Oilεταιρεία έρευνας πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχασε το 57%(!!).

Είναι εμφανής η επίπτωση του εξωγενούς γεγονότος του Κορωνοϊού στην ανάπτυξη του πανικού που οδήγησε στην πρόκληση της κατάρρευσης των τιμών των χρηματιστηρίων αλλά και του πετρελαίου.

Από την άλλη πλευρά, ο πανικός και η ανησυχίες οδηγούν πολλούς επενδυτές στο πολύτιμο μέταλλο: τον χρυσό. Οι αρνητικές συνέπειες στη χρηματιστηριακή αγορά δεν έχουν, μέχρι στιγμής, υψηλές πιθανότητες να προκαλέσουν σημαντική μείωση της τιμής του χρυσού. Αν ο Κορωνοϊός συνεχίζει να χειροτερεύει και να επηρεάζει σημαντικά τις ελπίδες και τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης, την ίδια στιγμή θα φαίνεται ότι η τιμή του χρυσού δεν θα εμφανίζει την μεταβλητότητα των μετοχών σε χαοτικές περιόδους.

Η όλη αυτή κρίση θέτει σε κίνδυνο την δημοσιονομική υγεία των οικονομιών των χωρών. Και όσο ο αριθμός των ανθρώπων που μολύνονται αυξάνεται, όσο αυξάνεται η ταχύτητα εξάπλωσης του Κορωνοϊού, όσο καθυστερεί η επιστημονική αντιμετώπιση του ιού, τόσο θα αυξάνεται η πιθανότητα μιας παρατεταμένης παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης.

Για τις χώρες όπως η δικής μας, οι επιπτώσεις του Κορωνοϊού θα είναι πιο σοβαρές:

  • Οι διάφορες εκτιμήσεις διαμόρφωσαν τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της Ελληνικής οικονομίας στο επίπεδο του 1,9% του ΑΕΠ. Αυτά όλα, χωρίς τις επιπτώσεις του εξωγενούς παράγοντα του Κορωνοϊού.
  • Οι επιπτώσεις του Κορωνοϊού στην Ελληνική, όπως και στην παγκόσμια οικονομία, θα είναι σημαντικές, και η ανάπτυξη του 1,9% θα καταστεί απραγματοποίητη.
  • Ο δε στόχος για ανάπτυξη της τάξεως του 2,8% για το 2020, κάτω από την απόλυτη καταιγίδα των επιπτώσεων του Κορωνοϊού, θα είναι μια ανάμνηση.
  • Το Χρηματιστήριο Αθηνών και κυρίως ο Τραπεζικός Δείκτης από τον Ιανουάριο μέχρι σήμερα έχει ήδη καταγράψει απώλειες που ξεπερνούν το 40%!

Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ), σε μια ολιγοσέλιδη έκθεσή του «Επιπτώσεις στο ελληνικό ΑΕΠ μετά από πιθανή αρνητική διαταραχή στο ΑΕΠ της ευρωζώνης, βάσει του υποδείγματος μεσοπρόθεσμων μακροοικονομικών προβλέψεων του ΕΔΣ» καταλήγει στο συμπέρασμα ότι:

«Με βάση αυτές τις αρνητικές εκτιμήσεις φαίνεται ότι απομακρυνόμαστε, πιθανώς σημαντικά, από τον στόχο για αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,8% το 2020, γεγονός που θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στα δημοσιονομικά αποτελέσματα. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να αναζητηθούν «μαξιλάρια» για τον προϋπολογισμό για τυχόν έκτακτες δαπάνες (πχ στο τομέα της υγείας), όπως πιθανώς αξιοποίηση μέρους των ταμειακών αποθεμάτων ασφαλείας (cash buffers), αλλά και έγκαιρη συνεννόηση με τους θεσμούς για συμφωνία ρήτρας διαφυγής (escape clause), ώστε μία ελεγχόμενη απόκλιση από το στόχο για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ να μην οδηγήσει σε περιοριστικά δημοσιονομικά μέτρα τα οποία θα επιδεινώσουν περαιτέρω την μακροοικονομική κατάσταση στην Ελλάδα και θα ανακόψουν τη θετική δυναμική των τελευταίων ετών».

 

Βέβαια, ας είμαστε ειλικρινείς και ας μην βρίσκουμε βολικές δικαιολογίες ότι η απόκλιση του ΑΕΠ από τον στόχο που είχε η Κυβέρνηση οφείλεται αποκλειστικά στον Κορωνοϊό. Αναμφίβολα, ο τουριστικός τομέας, ως αιμοδότης της οικονομίας θα υποστεί σημαντικές ζημιές αφού και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού εκτιμά ότι, λόγω του Κορωνοϊού, η ζημιά παγκοσμίως θα είναι της τάξεως του 30-50 δισεκατομμύρια δολάρια για τον τουριστικό τομέα.

Συμπερασματικά, θα πρέπει, τελικά, να προσαρμοστούμε στο γεγονός ότι ο κόσμος μας είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύστημα, όπου ένας αριθμός αλληλοεπιδρώμενων παραγόντων, οργανωμένων κατά ασύμμετρο τρόπο, λειτουργεί σε κατάσταση χάους.

 

panas1821.wordpress.com

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ