POLITICO 2018> Πως ο Mario Draghi φύτεψε τους σπόρους για τη κατάρρευση της Ιταλίας Η από κοινού επιστολή με τον απερχόμενο Πρόεδρο της ΕΚΤ Jean-Claude Trichet τον Αύγουστο του 2011

0
29

Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύθηκε στο POLITICO  στις 30 Μαίου 2018.

Τότε το POLITICO δεν είχε ακόμη εξαγορασθεί από την Axel Springer.

Βy Jacopo Barigazzi/May 30, 2018 6:19 pm

Ο Mario Draghi είχε σκοπό να σώσει την ευρωζώνη και ειδικότερα την ταραγμένη ιταλική οικονομία. Τώρα κινδυνεύει να τον θυμούνται ως ο άνθρωπος που βοήθησε να τη σπρώξει πάνω από τον γκρεμό.

Ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο 70χρονος Ιταλός οικονομολόγος είναι μια από τις πιο ισχυρές αρχές στον χρηματοπιστωτικό κόσμο, υπεύθυνος για τον καθορισμό της νομισματικής πολιτικής για ολόκληρη την ευρωζώνη. Είναι επίσης ένας από τους συντάκτες μιας επιστολής του 2011 προς την ιταλική κυβέρνηση, η οποία συνταγογραφούσε μια σειρά επώδυνων μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούσαν να επαναφέρουν τη χώρα στον δρόμο της οικονομικής ανάπτυξης.
Όμως, καθώς η Ιταλία βυθίζεται στο χείλος του γκρεμού για άλλη μια φορά, επικριτές από ένα ευρύ φάσμα πολιτικών θέσεων επισημαίνουν τις πολιτικές του Mario Draghi ως τη ρίζα της πολιτικής —και οικονομικής— αστάθειας στην οποία βρίσκεται η χώρα σήμερα.

Μετά από μήνες μετεκλογικής αναταραχής, η πολιτική κατάσταση στη χώρα παραμένει ασταθής, με δύο λαϊκιστικά κόμματα – το αντικαθεστωτικό Κίνημα 5 Αστέρων και η ακροδεξιά League – να αγωνίζονται να σχηματίσουν την πρώτη ευρωσκεπτικιστική λαϊκιστική κυβέρνηση της Δυτικής Ευρώπης.

Η χώρα θα μπορούσε επίσης να κατευθυνθεί προς νέες εκλογές, ίσως το συντομότερο αυτό το καλοκαίρι, που θα θεωρηθούν ευρέως ως δημοψήφισμα για την ένταξη της Ιταλίας στην ευρωζώνη.

«Η προσέγγισή του έχει προκαλέσει πτώση στην οικονομική ανάπτυξη. Οι πολιτικές του έθεσαν το έδαφος για την επιτυχία αυτών των δυνάμεων» — Giulio Sapelli, οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Μιλάνου

«Η συνταγή του για την Ιταλία ήταν καταστροφική», είπε ο Giulio Sapelli,, οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Μιλάνου, ο οποίος γνωρίζει τον Draghi από την εποχή που υπήρξε γενικός διευθυντής στο ιταλικό υπουργείο Οικονομικών τη δεκαετία του 1990.

Για τον Sapelli, ήταν τα μέτρα λιτότητας που υποστήριξε ο Draghi – που εφαρμόστηκαν σε μια εποχή που η οικονομία της Ιταλίας βρισκόταν σε βαθιά προβλήματα – που επιδείνωσαν την οικονομική κρίση και διευκόλυναν την άνοδο των λαϊκιστικών κομμάτων της χώρας.

«Η προσέγγισή του οδήγησε σε πτώση της οικονομικής ανάπτυξης», είπε ο Sapelli, το όνομα του οποίου επικαλέστηκε για λίγο ως δυνητικός πρωθυπουργός επικεφαλής μιας λαϊκιστικής κυβέρνησης. «Οι πολιτικές του έθεσαν το έδαφος για την επιτυχία αυτών των δυνάμεων».

Με καταγωγή από τη Ρώμη, ο κορυφαίος κεντρικός τραπεζίτης της Ευρώπης είναι γνωστός στους κοντινούς του ανθρώπους ως σκληρός άνθρωπος, κορυφαίος οικονομολόγος με ευρύ πνευματικό πεδίο. Ορφανός ως έφηβος, ο Draghi έφτασε στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης ως πλήρως υπεύθυνος ενήλικας, σύμφωνα με τους φίλους του στην ιταλική πρωτεύουσα.

Το 1976 έγινε ο πρώτος Ιταλός που κέρδισε διδακτορικό στο διάσημο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης-Massachusetts Institute of Technology, υπό την καθοδήγηση του οικονομολόγου Franco Modigliani, βραβευμένου με Nobel. Στη συνέχεια συνέχισε να εργάζεται στην Παγκόσμια Τράπεζα και στο Ιταλικό Υπουργείο Οικονομικών προτού ενταχθεί στην Goldman Sachs, όπου ήταν διευθύνων σύμβουλος, προτού διοριστεί διοικητής της Τράπεζας της Ιταλίας το 2005.

Στον ρόλο του ως εισερχόμενου προέδρου της ΕΚΤ ο Draghi έστειλε την επιστολή του στην ιταλική κυβέρνηση αναφέροντας τις μεταρρυθμίσεις που πίστευε ότι έπρεπε «να εφαρμοστούν το συντομότερο δυνατό» για να αποτραπεί η κατάρρευση της οικονομίας — και πιθανώς ολόκληρης της ευρωζώνης.

Η επιστολή συντάχθηκε από κοινού με τον απερχόμενο Πρόεδρο της ΕΚΤ Jean-Claude Trichet τον Αύγουστο του 2011 στην κορύφωση της κρίσης του ευρώ, όταν η διαφορά μεταξύ του κόστους δανεισμού της Ιταλίας και της Γερμανίας – βασικό μέτρο της εμπιστοσύνης των επενδυτών – εκτοξευόταν στα ύψη.

Η επιστολή προοριζόταν να είναι εμπιστευτική, αλλά τα νέα διέρρευσαν σύντομα στον Τύπο και συνέβαλαν να πυροδοτηθεί  μια πολιτική κρίση που τελικά οδήγησε στην παραίτηση του πρωθυπουργού Silvio Berlusconi αργότερα εκείνο το έτος.

Πολλές από τις μεταρρυθμίσεις που πρότειναν οι Draghi και Trichet ψηφίστηκαν γρήγορα σε νόμο, ξεκινώντας με την αναθεώρηση του συνταξιοδοτικού συστήματος από τον τεχνοκράτη διάδοχο του Berlusconi Mario Monti.

Γνωστός ως νόμος Fornero – μετά την τότε υπουργό Εργασίας Elsa Fornero, η οποία έπρεπε να παλέψει για να συγκρατήσει τα δάκρυά της καθώς το ανακοίνωσε – η μεταρρύθμιση αύξησε το ελάχιστο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης και άλλαξε τον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων.

Επίσης, έγινε αμέσως πολιτικό σημείο ανάφλεξης. Τόσο το League όσο και το 5Stars έκαναν την αναστροφή του κεντρικό στοιχείο των πολιτικών τους πλατφορμών ενόψει των εκλογών του περασμένου Μαρτίου.

Ένα από τα κεντρικά θέματα της φιλοσοφίας του Draghi ως ρυθμιστή είναι ότι ενώ η νομισματική πολιτική μπορεί να θέσει τα θεμέλια για την οικονομική ευημερία, οι πολιτικοί πρέπει επίσης να παίξουν τον ρόλο τους.

«Απαιτούνται ενέργειες από τις εθνικές κυβερνήσεις για την απελευθέρωση της ανάπτυξης, τη μείωση της ανεργίας και την ενδυνάμωση των ατόμων, προσφέροντας παράλληλα ουσιαστικές προστασίες για τους πιο ευάλωτους», είπε σε μια ομιλία του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2016.

Ένα άλλο πράγμα που έκανε η πολιτική δράση ήταν ότι επέτρεψε στον Draghi να αναπτύξει μια φιλόδοξη παρέμβαση στην οικονομία της ευρωζώνης.

Με την Ιταλία και άλλες προβληματικές ευρωπαϊκές οικονομίες να φαίνονται στο δρόμο προς τις μεταρρυθμίσεις, ο Draghi μπόρεσε να εξασφαλίσει υποστήριξη για αυτό που θα γινόταν ένα πρόγραμμα αγοράς ομολόγων 2,55 τρισεκατομμυρίων ευρώ, βοηθώντας να στηριχθούν οι ταλαιπωρημένες ευρωπαϊκές οικονομίες πλημμυρίζοντας τες με χρήματα από την κεντρική τράπεζα.

Σε συνδυασμό με τη δέσμευσή του το 2012 να κάνει «ό,τι χρειάζεται» για να διατηρήσει το ευρώ, το πρόγραμμα ηρεμούσε τις ταραχώδεις αγορές, μείωσε το κόστος του δημόσιου δανεισμού και έβαλε τέλος σε μια κρίση που είχε απειλήσει να διαλύσει την εποχή του κοινού νομίσματος της ΕΕ.

Στην Ιταλία, ωστόσο, οι πολιτικές του Draghi είχαν επίσης ένα ακούσιο αποτέλεσμα, δήλωσε ο Alberto Mingardi, διευθυντής στο Bruno Leoni, μια δεξαμενή σκέψης ελεύθερης αγοράς.

Αφαιρώντας τη μπότα των αγορών από το λαιμό της κυβέρνησης, έδωσε στους πολιτικούς της χώρας και στο εκλογικό της σώμα μια ψεύτικη αίσθηση ότι είχαν χώρο να αναπνεύσουν.

Παρόλο που το χρέος της Ιταλίας συνέχισε να αυξάνεται (σε ​​περισσότερο από το 130% τοις εκατό του ΑΕΠ τότε), η μεταρρυθμιστική προσπάθεια της χώρας έχασε γρήγορα τα δόντια της. «Δυστυχώς, χωρίς πίεση από τις αγορές, οι ιταλικές κυβερνήσεις δεν κάνουν πραγματικές μεταρρυθμίσεις», είπε ο Mingardi.

Σε μια έκθεση του 2017 για τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και την εκπαίδευση στην Ιταλία, ο ΟΟΣΑ έγραψε ότι οι προσπάθειες «βαίνουν προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά χρειάζεται περισσότερη πρόοδος για να διασφαλιστεί η πλήρης και αποτελεσματική εφαρμογή τους. Θα χρειαστεί μια προσέγγιση ολόκληρης της κυβέρνησης για να προωθηθούν αυτές οι μεταρρυθμίσεις».

Το φαινόμενο Draghi ήταν ιδιαίτερα εμφανές κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου του περασμένου χειμώνα, όταν οι αγορές απομάκρυναν όλο και πιο εξωφρενικές προεκλογικές υποσχέσεις.

Αντί να προτείνουν μεταρρυθμίσεις ή προσπάθειες για την αντιμετώπιση του ορεινού δημόσιου χρέους της Ιταλίας, τα πολιτικά κόμματα ανταγωνίστηκαν για να προτείνουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις δαπανών.

Σε συνδυασμό, οι εκλογικές υποσχέσεις των 5 Αστέρων και της Λίγκας – από την ανατροπή της μεταρρύθμισης του Fornero έως τη μείωση των φόρων και την εισαγωγή ενός εγγυημένου ελάχιστου εισοδήματος περίπου 800 ευρώ το μήνα – θα μπορούσαν να κοστίσουν έως και 125 δισεκατομμύρια ευρώ, σχεδόν το 8% του ΑΕΠ.

«Ο Ντράγκι δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την επιτυχία των λαϊκιστών», είπε ο Mingardi.

«Όλες οι προτάσεις τους βασίζονται στην υπόθεση ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν θα χαλιναγωγήσει τις αντισυμβατικές νομισματικές πολιτικές της στο άμεσο μέλλον, διατηρώντας έτσι το κόστος της χρηματοδότησης του χρέους πολύ χαμηλό», πρόσθεσε.

Κι όμως, οι επενδυτές έδειχναν να μην ανησυχούν. Το δεύτερο εξάμηνο του 2017, στο απόγειο της εκστρατείας, η διαφορά μεταξύ του κόστους δανεισμού της Ιταλίας και της Γερμανίας μειώθηκε.

Το «ό,τι χρειάζεται» του Draghi είχε γίνει «κάνε ό,τι θέλεις».

Italexit

Σήμερα, καθώς οι πολιτικοί παίκτες της Ιταλίας αγωνίζονται να σχηματίσουν κυβέρνηση, η χώρα φαίνεται να κατευθύνεται πίσω στον γκρεμό.

Η πολιτική κρίση – και η ξαφνική συνειδητοποίηση ότι οι νικητές των εκλογών σκοπεύουν να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους – προκάλεσαν αύξηση του κόστους δανεισμού της Ιταλίας αυτή την εβδομάδα. Παραμένει πολύ μακριά από την κορύφωσή του στο απόγειο της κρίσης του ευρώ, που συγκρατήθηκε εν μέρει από το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων του Draghi.

Ωστόσο, οι επενδυτές παρακολουθούν προσεκτικά τις πολιτικές εξελίξεις της χώρας και σταθμίζουν τον κίνδυνο μια λαϊκίστικη κυβέρνηση να ανατρέψει τις μεταρρυθμίσεις, να υπονομεύσει τη δημοσιονομική βάση της Ιταλίας ή ακόμη και να συντρίψει τη χώρα από την ευρωζώνη.

«Ο Draghi πιθανότατα θα καταλήξει να τον θυμούνται όπως ο Greenspan, ο οποίος στην αρχή θεωρούνταν μαέστρος, αλλά μετά η γνώμη άλλαξε», εκτιμά ο Alberto Mingardi.

Αυτό έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ιταλική οικονομία, καθώς και στην υπόλοιπη ευρωζώνη. Η Ιταλία βρίσκεται σε «πολύ σοβαρό κίνδυνο να χάσει το αναντικατάστατο περιουσιακό στοιχείο της εμπιστοσύνης», όπως είπε την Τρίτη ο Ignazio Visco, διάδοχος του Draghi ως διοικητής της Τράπεζας της Ιταλίας

 

kourdistoportocali.com

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ